Peuters en kleuters

Duco overhandigt het door Blosse gemaakte Peuter-Kleuterkwartet aan wetenschapper op het gebied van het jonge kind Ruben Fukkink. In dit kwartet staan allerlei mogelijkheden/acties die leiden tot een soepelere overgang van peuter naar kleuter.

'Vroeger' bestond het basisonderwijs vanaf groep 3. Toen nog de eerste klas genoemd. Daarvoor was er de kleuterschool. Deze twee systemen zijn ondertussen redelijk samengesmolten tot één. Hoewel je nog steeds de effecten hiervan ziet. Zo is ook in het heden de overgang tussen de omgeving waarin de kleuter zich ontwikkelt (te) verschillend met de omgeving waarin een kind van 'groep 3' zicht ontwikkelt. We werken er hard aan om deze overgang steeds logischer, vloeiender en zachter te maken.  

Er is zijn in het heden twee grote knips. Die van peuter naar kleuter en die van basisschool naar het voortgezet onderwijs. We richten ons nu voornamelijk op de eerstgenoemde.

Van oudsher ontwikkelen kinderen tot 4 jaar en kinderen vanaf 4 jaar in twee verschillende systemen. Namelijk die van kinderopvang en die van het basisonderwijs. En natuurlijk thuis en in andere omgevingen. De kinderopvang was er voornamelijk voor het 'opvangen' van de kinderen als de ouders dat niet zelf konden. Bijvoorbeeld omdat zij werkten. Een soort oppas dus. Tegenwoordig kijken we ook op een heel andere manier naar deze vorm van opvang. Het is een rijke ontwikkelomgeving waar kinderen gestimuleerd en begeleid worden in hun ontwikkeling. Allerlei wetenschappelijke onderzoeken bewijzen ook het nut van opvang als rijke ontwikkelomgeving. Zowel sociaal emotioneel als cognitief.

De zogenaamde 'peuter' en 'kleuter' bevinden zich echter in twee verschillende systemen: verschillende geldstromen, verschillende wet- en regelgeving, verschillende toezichthouders en dus een verschillende oorsprong. Hierdoor is er een onnodig grote overgang als een kind van 3 jaar jarig is en 4 jaar wordt.

Toen wij De Nieuwe Draai zijn gestart, zo'n 8 jaar geleden op papier en ondertussen bijna zes jaar geleden in de praktijk, hebben we de peuters van ongeveer 3,5 jaar en de kleuters samengebracht in één domein. Namelijk domein 3-6. Voor het kind zijn het immers geen andere werelden. Het is zijn/haar enige wereld. Namelijk die van zijn/haar ontwikkeling. Een ontwikkeling die zo goed mogelijk in één doorgaande lijn begeleid en gestimuleerd moet worden. Zonder onnodige knips en systeemwisselingen. Dus in dezelfde omgeving, met dezelfde medewerkers, dezelfde kinderen. Onnodige overgangen kosten namelijk energie. Energie die naar het wennen gaat, in plaats van naar het ontwikkelen.

Bij de overgang van het tijdelijke pand (nu soms gekscherend 'De Oude Draai' genoemd) naar het nieuwe pad zijn we teruggefloten door de toezichthouders. Kinderen van 3 jaar mochten - in ons construct - niet samen in een stamgroep met kinderen van 4 en 5 jaar. Daarom is toen 3-6 oranje ontstaan als peutergroep. Een groep in een eigen afsluitbare ruimte met alleen peuters. Deze groep vliegt wel 1 of 2 keer per dag uit naar 'het grote domein' om zo toch de overgang een beetje te verkleinen en vooral om ook deze kinderen de rijke ontwikkelomgeving te bieden. Wat ook weer fijn is voor de kinderen die 4 geworden zijn. Zij zien hun 'oude' stamgroepgenootjes en medewerkers ook nog regelmatig. De afgelopen jaren zijn we echter ook blijven strijden voor een betere samensmelting. En niet alleen wij. De landelijke beweging en roep om aanpassing in de wetgeving wordt steeds groter. Een resultaat hiervan is dat er vanaf augustus 2027 een zogenaamde experimenteerruimte komt waarin peuter-kleutergroepen geformeerd mogen worden. Wij grijpen natuurlijk onze kans én/maar willen ook niet wachten.
Daarom hebben we opnieuw gekeken naar de huidige wet- en regelgeving en gaan we de maximale ruimte - geïnterpreteerd op de manier die past bij onze visie hierop - benutten. In het vorige bericht in deze nieuwsbrief heb je gelezen dat we de harde knip op de 4e verjaardag verwijderen en 'verplaatsen' naar een zachte knip die we zelf kunnen zetten rondom de 4,5 jaar. Binnen wet- en regelgeving en met betrokkenheid van de GGD als toezichthouder.
In de praktijk betekent dit dat kinderen van 3 jaar samen in een stamgroep zijn met kinderen van 4 jaar. Dat zij door twee medewerkers begeleid worden en zich in de rijke ontwikkelomgeving van het grote domein mogen ontwikkelen. Het betekent ook dat de 3-jarigen op gelabelde momenten in de dag met alleen de 3-jarigen als zogenaamde 'basisgroep' bij elkaar komen. Met de juiste verhouding van samen en apart kunnen we dit mogelijk maken.
Een kind dat toe is aan de volgende stamgroep, blijft in het eigen begeleidingsteam en komt dus bij kinderen en medewerkers die hij/zij al kent van het dagelijks samenzijn tijdens het spelen en werken.
Voor iedereen die het interessant vindt nog wat verder te duiken in de beweging die gaande is rondom peuters en kleuters en de wetenschappelijke onderzoeken die gedaan zijn en worden:

1. Wetenschapper Ruben Fukking als spreker bij Blosse.
2. Een onderzoek waar ook De Nieuwe Draai aan heeft meegedaan, waarin kinderen en hun families drie jaar lang gevolgd zijn rondom deze overgang.
3. Een kaart van Europa waarin te zien is welke landen een 'split system' hebben (rood) VS 'een samengesmolten systeem'. Nederland blijft achter...
4. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de educatieve kwaliteit voor de peuter in een peuter/kleutergroep flink stijgt ten opzichte van twee losse groepen. Die voor de kleuter een licht stijgt. En dat de kwaliteit van de emotionele ondersteuning voor beide doelgroepen licht tot middellicht stijgt.